Τετ08212019

Τελευταία ΕνημέρωσηΤετ, 21 Αυγ 2019 12am

Back Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Οικονομια Κοσμος

Η Βουλγάρα Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα η διάδοχος της Λαγκάρντ στο «τιμόνι» του ΔΝΤ

GEORGIEVA daisembloum
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα από τη Βουλγαρία αναμένεται να αναλάβει την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, μετά την αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ.

Έπειτα από μια μαραθώνια διαβούλευση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζωνης για την διάδοχη κατάσταση στο ΔΝΤ, ο Γερούν Ντάισελμπλουμ και η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα αποτελούσαν τους τελευταίους υποψηφίους.

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ και της ευρωζώνης διχάστηκαν στη διαδοχή της κυρίας Λαγκάρντ, καθώς η Γαλλία προωθούσε την κυρία Γκεοργκίεβα, ενώ η Γερμανία, η Σουηδία και άλλες χώρες του Βορρά της ΕΕ προωθούσαν τον κ. Ντάισελμπλουμ.

Η ψηφοφορία που οδήγησε στην επιλογή της κυρίας Γκεοργκίεβα εξελίχθηκε σε «θρίλερ», καθώς η Βουλγάρα διευθύνουσα σύμβουλος της Παγκόσμιας Τράπεζας κέρδισε την στήριξη της πλειοψηφίας των κυβερνήσεων των κρατών της ΕΕ για να λάβει το χρίσμα της Ένωσης για την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αλλά απέτυχε, αρχικά, να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, ώστε να οριστεί υποψήφια, όπως δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος, έπειτα από δύο γύρους ψηφοφοριών.

Ένας υποψήφιος χρειαζόταν να εξασφαλίσει το 55% των ψήφων των 28 κρατών-μελών, ποσοστό που αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 65% των πληθυσμών των κρατών-μελών.
 
Ο Ολλανδός τέως επικεφαλής του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, ήταν ο μοναδικός συνυποψήφιος της Γκεοργκίεβα, έπειτα από την αποχώρηση τριών άλλων υποψηφίων και απέτυχε να εξασφαλίσει τελικά την απαιτούμενη πλειοψηφία.

Tο tweet του Ντάισελμπλουμ μετά την ήττα για το ΔΝΤ:

«Συγχαίρω την Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα για το αποτέλεσμα της σημερινής ευρωπαϊκής ψηφοφορίας. Της εύχομαι καλή επιτυχία» έγραψε στο Twitter ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup.

Ποια είναι

Η Γκεοργκίεβα, σήμερα δεύτερη στην ιεραρχία της Παγκόσμιας Τράπεζας κι ευελπιστεί να διαδεχθεί τη Γαλλίδα Κριστίν Λαγκάρντ, έχει μεγάλη εμπειρία στον διεθνή χρηματοοικονομικό τομέα. Στα υπέρ της προσμετράται επίσης το ότι είναι από χώρα της ανατολικής Ευρώπης. Στην Παγκόσμια Τράπεζα, όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του επαγγελματικού της βίου πριν γίνει γενική της διευθύντρια το 2017, απέκτησε εκτεταμένη εμπειρία σε θέματα περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης.

Η 65χρονη οικονομολόγος κατείχε εξάλλου τη θέση της Επιτρόπου της ΕΕ για την ανθρωπιστική βοήθεια από το 2010 έως το 2014, αφού χρειάστηκε να αντικαταστήσει την τελευταία στιγμή τον αρχικό υποψήφιο της Βουλγαρίας. Η Γκεοργκίεβα ήταν επίσης για έναν χρόνο, από το 2015 έως το 2016, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Γιούνκερ αρμόδια για τον προϋπολογισμό και τους ανθρώπινους πόρους.

Έχει φήμη αξιωματούχου με ενέργεια και πείσμα, «που γνωρίζει πώς να δείχνει ατσάλινο χαρακτήρα όταν υπερασπίζεται μια υπόθεση που ενστερνίζεται ολόκαρδα», όπως περιέγραφε διπλωμάτης κατά την πρώτη της θητεία στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Ήταν μεταξύ αυτών που προτάθηκαν για τη διαδοχή του Πολωνού Ντόναλντ Τουσκ στο τιμόνι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θέση που όμως εντέλει εξασφάλισε ο Βέλγος Σαρλ Μισέλ.

Το 2016, αυτή η διπλωμάτις, που αξιοποιεί την ικανότητά της να πείθει και να δημιουργεί συναίνεση, ήταν απρόσμενα φιναλίστ στη διαδικασία εκλογής του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, θώκου που τελικά κατέλαβε ο Πορτογάλος Αντόνιο Γκουτέρες.

Ωστόσο, η Γκεοργκίεβα, που γίνεται 66 ετών τη 13η Αυγούστου, ξεπερνά το όριο των 65 ετών που έχει ορίσει το ΔΝΤ και θα πρέπει να υπάρξει αλλαγή των κανόνων για να γίνει επικεφαλής του Ταμείου.

Ως παιδί η προσηνής γυναίκα με τα κοντά μαλλιά χαρακτηριζόταν το κοριτσάκι «που ποτέ δεν σήκωνε κεφάλι από τα βιβλία της».

Ο πατέρας της Ιβάν ήταν τεχνικός της οδοποιίας στην κομμουνιστική Βουλγαρία, όπου γεννήθηκε η Γκεοργκίεβα στις 13 Αυγούστου του 1953, της χρονιάς που πέθανε ο Στάλιν.

Στα φοιτητικά της χρόνια, η ήσυχη κοπέλα μετατρεπόταν στην «καρδιά της παρέας» στις γιορτές πιάνοντας πρόθυμα την κιθάρα της, αφηγείται ο Μπόρισλαβ Μπορίσοφ, πρώην συμφοιτητής της.

Μιλά άπταιστα ρωσικά κι ανέπτυξε καλές σχέσεις με τη Μόσχα κατά τη διάρκεια των ετών που ήταν επικεφαλής της διεύθυνσης της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη Ρωσία, από το 2004 έως το 2007. Η καριέρα της στο ίδρυμα αυτό ξεκίνησε το 1993, έπειτα από μερικά χρόνια σπουδών, κυρίως στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) στις ΗΠΑ.

Σε πολιτικό επίπεδο, ποτέ δεν υπήρξε αιρετή στη χώρα της, όπου οι συμπολίτες της την ανακάλυψαν με τον διορισμό της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ανήκει στη μετριοπαθή και φιλοευρωπαϊκή δεξιά του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ).

Είναι παντρεμένη και μητέρα ενός παιδιού.

Η υποψηφιότητα της Γκεοργκίεβα θα πρέπει να υποβληθεί έως τις 6 Σεπτεμβρίου στο Ταμείο, που θα επιλέξει τον νέο γενικό του διευθυντή έως τις 4 Οκτωβρίου.

Ωστόσο, αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι το ζήτημα της διαδοχής στο ΔΝΤ μπορεί να μην έχει κλείσει ακόμη. Η Γκεοργκίεβα κέρδισε την ψηφοφορία που έγινε, αλλά δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη πλειοψηφία. Ο επικεφαλής του ΔΝΤ προέρχεται από την Ευρώπη, παραδοσιακά και όχι με βάση κάποιο κανόνα. Στην ΕΕ φοβούνται ότι εξαιτίας της διάστασης απόψεων που διαπιστώθηκε και στη διαδικασία της Παρασκευής μπορεί να ενθαρρύνει την υποστήριξη σε υποψηφίους εκτός Ευρώπης.

«Το θέμα δεν έκλεισε σήμερα», ανέφερε στο AFP πηγή με γνώση των συζητήσεων. «Η υποψηφιότητα της Γκεοργκίεβα δεν έχει την υποστήριξη από όλους και η συναίνεση προέκυψε με κόπο. Αυτό μπορεί να ενθαρρύνει άλλους υποψηφίους να μπουν στη διαδικασία», ανέφερε άλλη πηγή. Η Γκεοργκίεβα πήρε το 56% των ψήφων από τις χώρες της ΕΕ που αντιπροσωπεύουν το 57% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Όμως, η πλειοψηφία που απαιτούνταν ήταν το 55% των ψήφων από τις χώρες που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

Σύμφωνα με το AFP, πιθανοί μη Ευρωπαίοι υποψήφιοι για το ΔΝΤ είναι ο γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών- και πρώην κεντρικός τραπεζίτης του Μεξικού- Αγκουστίν Κάρστενς και ο Λεσέτια Γκανιάγκο, κυβερνήτης της κεντρικής τράπεζας της Νότιας Αφρικής.

Επιπλέον, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα υπάρχει και η περίπτωση του Μαρκ Κάρνεϊ. Ο γεννημένος στον Καναδά κεντρικός τραπεζίτης της Βρετανίας μπορεί να είναι ακόμη υποψήφιος- παρότι το Λονδίνο δεν δέχθηκε την πρόσκληση να δώσει υποψηφιότητα- και έχει ένα ισχυρό δίκτυο εντός του ΔΝΤ, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

«Βόμβα» Σαλβίνι: Σχεδιάζει τη δημιουργία στην Ιταλία ...παράλληλου νομίσματος

salivini

Δημιουργία παράλληλου νομίσματος είναι στα σχέδια της ιταλικής κυβέρνησης των δύο αντισυστημικών κομμάτων του Ματέο Σαλβίνι και του Λουίτζι Ντι Μάιο με την έκδοση βραχυπρόθεσμων κρατικών ομολόγων προκειμένου να πληρωθούν επιχειρήσεις, στις οποίες χρωστάει το δημόσιο.

Θεωρείται προπομπός επιστροφής σε εθνικό νόμισμα εάν αυτό θεωρηθεί ως συμφέρον για την Ιταλία.

H ιταλική βουλή ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα την εισαγωγή των λεγόμενων “mini-Βots”, ενός εργαλείου χρέους που θα στηρίζεται σε μελλοντικά φορολογικά έσοδα, θα αυξάνει βραχυπρόθεσμα τη ρευστότητα του ιταλικού κράτους και θα είναι αποδεκτό ως μέσο πληρωμής, με άλλα λόγια ένα παράλληλο νόμισμα -ιδέα που φέρνουν συχνά στο τραπέζι πολιτικοί της Λέγκας του Σαλβίνι, όπως ο αρμόδιος για θέματα οικονομίας της Λέγκα, Κλαούντιο Μπόργκι, ένθερμος οπαδός των “mini -Bots”.

Αν διαδοθούν τα “mini-Bots” του Σαλβίνι στην ιταλική οικονομία κι αρχίσουν να τα χρησιμοποιούν ολοένα και συχνότερα εταιρείες και πολίτες, τότε το ιταλικό κράτος μπορεί να δημιουργήσει το δικό του νόμισμα.

Συν τω χρόνω τα νέα χαρτονομίσματα θα κυκλοφορούν στην αγορά σηματοδοτώντας την αρχή μιας εξόδου της Ιταλίας από την ευρωζώνη.

Συζητήσεις για τα “mini-bots” έγιναν στην Ιταλία πριν τις βουλευτικές εκλογές του 2018, συμπεριλήφθηκαν και στο πρόγραμμα του συνασπισμού, αλλά το σχέδιο δεν προχώρησε καθώς οι ψηφοφόροι δεν έδειξαν ιδιαίτερη διάθεση για ένα Italexit. «Μπορώ να φανταστώ γιατί τώρα επιστρέφουν τα “mini-Bots" , ώστε να χρησιμοποιηθούν ως μέσο πίεσης κατά της Κομισιόν στην κόντρα που έχει ξεσπάσει με τη Ρώμη για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος», λέει ο οικονομολόγος του Storch Research Institute Τόμας Μάγιερ.

Και όπως σημειώνει, εκεί που ο Γιάνης Βαρουφάκης απέτυχε με το παράλληλο νόμισμα που οραματιζόταν, προσκρούοντας στις αντιδράσεις των πιστωτών -Κομισιόν, ΕΚΤ και ΔΝΤ- η Ιταλία έχει ετοιμάσει ένα καλύτερο σχέδιο.

«Η Κομισιόν και πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ δεν θα ήθελα να φανταστούν μια έξοδο της Ιταλίας από την ευρωζώνη. Ο Σαλβίνι έχει σήμερα στα χέρια του καλύτερα χαρτιά απ’ ό,τι ο Βαρουφάκης το 2015», λέει, αναφερόμενος στο μέγεθος της ιταλικής οικονομίας -τρίτης μεγαλύτερης στην ευρωζώνη.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2018 η Λέγκα απέσπασε 17,4%, ποσοστό που κατάφερε να διπλασιάσει στις πρόσφατες ευρωεκλογές με 34,3%.

Ο Σαλβίνι θα μπορούσε να πιέσει για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες εν είδει δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Ιταλίας από τις Βρυξέλλες.

Και η απειλή και μόνον ενός παράλληλου νομίσματος σε μια χώρα που έχει χρέος πάνω από 2,3 τρισ ευρώ θα μπορούσε να προκαλέσει μια αποσταθεροποίηση της ευρωζώνης καθώς η ιταλική οικονομία αποτελεί το 11% της οικονομίας της ΕΕ.

Θεόφραστος Ανδρεόπουλος, pronews

Τέλος στην εκτύπωση του χαρτονομίσματος των 500 ευρώ - Οι λόγοι

500euro2019

Τέλη Ιανουαρίου οι κεντρικές τράπεζες σταματούν να εκτυπώνουν το γνωστό αλλά σπάνιο χαρτονόμισμα των 500 ευρώ.

Αυτό θα συμβεί σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης, εκτός από την Αυστρία και τη Γερμανία στις οποίες η "διακοπή” θα γίνει τρεις μήνες αργότερα. 

Η απόφαση για τη διακοπή εκτύπωσης νέων 500ευρων πάρθηκε την άνοιξη του 2018 από την ΕΚΤ καθώς το χαρτονόμισμα αυτό εκτιμάται ότι λόγω της υψηλής ονομαστικής αξίας έχει γίνει αφενός "εργαλείο” διακίνησης μαύρου χρήματος και αφετέρου μέσο αποθησαυρισμού εκτός τραπεζικού συστήματος. Κάτι σαν τη χρυσή λίρα...

Για περιοχές ειδικά όπως η Ελλάδα, ή η Κύπρος, μετά την εισαγωγή των capital controls το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ έχει χρησιμοποιηθεί σαν "νόμισμα” ασφάλειας και έχει σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΤτΕ αποθησαυρισθεί στα "στρώματα” ενώ παράλληλα χρησιμοποιείται σε είδη συναλλαγών που δεν περνούν από το τραπεζικό σύστημα. 

Ένα τέτοιο είδος συναλλαγής είναι οι πωλήσεις ακινήτων, στις οποίες πέραν του τιμήματος που φορολογείται με βάση τις αντικειμενικές αξίες, υπάρχει και το κομμάτι της συναλλαγής που αφορά το ποσό μεταξύ αντικειμενικής και εμπορικής και το οποίο εξυπηρετείται με χαρτονομίσματα μεγάλης ονομαστικής αξίας μεταξύ των οποίων εκείνα των 200 και των 500 ευρώ παραμένουν τα πλέον δημοφιλή.

Η διακοπή της αναπαραγωγής των νομισμάτων των 500 ευρώ αναμένεται να "πλήξει” τις συναλλαγές αυτές αλλά όπως εκτιμάται η σταδιακή προσέγγιση των εμπορικών με τις αντικειμενικές αξίες θα εξαλείψει τη σχετική... "ανάγκη”. 

Παραμένει όμως το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ το πλέον περιζήτητο όσον αφορά τον αποθησαυρισμό εκτός τραπεζών και η πίεση αυτή εκτιμάται ότι θα παραμείνει και θα αυξηθεί όσο διατηρούνται τα capital controls στην Ελλάδα. 

capital

Πυκνώνουν τα σύννεφα πάνω από την Ευρωζώνη

ee

Η εκνευριστική υποψία έγινε πλέον βεβαιότητα – κάθε άλλο παρά καθησυχαστική. Η ανάπτυξη της Eυρωζώνης φρενάρει, όπως αποτυπώθηκε αυτή την εβδομάδα και στις αναθεωρημένες προς τα κάτω χειμερινές εκτιμήσεις της Κομισιόν. Αυτή είναι και η μόνη βεβαιότητα, καθώς ούτε για τον πραγματικό ρυθμό επιβράδυνσης ούτε για το εύρος των σχετικών επιπτώσεων στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς μπορεί κανείς να προβεί σε ασφαλή πρόβλεψη.

Το 2019, έτος συν τοις άλλοις ευρωεκλογών και ανανέωσης των κοινοτικών θεσμών, θα διανυθεί εν μέσω ποικίλων, απροσδιόριστων προς το παρόν, κλυδωνισμών.

Οι λόγοι για την αλλαγή του οικονομικού κλίματος παρουσιάζονται εξωγενείς: επαπειλούμενοι εμπορικοί πόλεμοι, ασάφεια ως προς το Brexit, περιστολή της αμερικανικής νομισματικής πολιτικής. Όμως αυτή είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή αφορά την πολιτική ακαμψία της ίδιας της Ε.Ε., η οποία, λ.χ., είναι αυτή που καλείται να εξασφαλίσει την ομαλή έξοδο της Βρετανίας, ενώ οδεύει "υπνοβατώντας" προς περαιτέρω νομισματική και δημοσιονομική περιστολή.

Εξίσωση με πολλούς αγνώστους

Οι αριθμοί είναι σαφείς. Στις χειμερινές προβλέψεις της η Κομισιόν εκτιμά μεν ότι η Ευρωζώνη θα καταγράψει, και μάλιστα για έβδομη συνεχή χρονιά, θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, όμως αυτοί θα είναι χαμηλότεροι του έως τώρα αναμενομένου. Η οικονομία της νομισματικής ένωσης αναμένεται να αναπτυχθεί συνολικά κατά 1,3% φέτος (έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 1,9%) και κατά 1,6% το 2020 (από 1,7%). Παράλληλα, οι αποπληθωριστικές πιέσεις εντείνονται, με τον δείκτη τιμών να υπολογίζεται πλέον ότι θα "τρέξει" όχι κατά 1,8%, αλλά κατά 1,4%, ενώ για το 2020 οι προβλέψεις αναπροσαρμόζονται ελαφρά από το 1,6% στο 1,5%.

Μπορεί, ωστόσο, κανείς να επιφυλαχθεί για την επαλήθευση αυτών των εκτιμήσεων, καθώς η "εξίσωση" του 2019 περιλαμβάνει πάρα πολλούς αγνώστους. Σε κάθε περίπτωση, είναι λογικό να θεωρήσει κανείς ότι στην παρούσα προεκλογική πολιτική συγκυρία οι κοινοτικές υπηρεσίες προτιμούν από όλο το φάσμα των πιθανών εξελίξεων να συγκρατούν την περισσότερο αισιόδοξη εκδοχή.

Η δυναμική του χρέους

Έχει οπωσδήποτε τη σημασία του το γεγονός ότι οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης θα περιλάβουν όλα τα κράτη-μέλη, χωρίς πια τη "συνήθη" θλιβερή εξαίρεση της Ελλάδας. Όμως, ούτως ή άλλως, τα βλέμματα έχουν στραφεί σε μεγαλύτερα ρίσκα: η διαρκής υποβάθμιση των προβλέψεων για τις επιδόσεις της Ιταλίας, η οποία έκλεισε το 2018 με ύφεση (συρρικνώθηκε κατά 0,1% το τρίτο τρίμηνο του 2018 και κατά 0,2% το επόμενο), το εικονογραφεί αυτό χαρακτηριστικά. Εξού και η Κομισιόν κάνει λόγο για επανεμφάνιση των ανησυχιών ως προς τον "ομφάλιο λώρο" κράτους-τραπεζών και τη βιωσιμότητα του χρέους σε μια σειρά από κράτη-μέλη.

Πρόκειται για έναν κομψό τρόπο να υπενθυμιστεί ότι το ιταλικό χρέος έχει ξεπεράσει το κρίσιμο κατώφλι του 130%, αλλά και ότι το γαλλικό για πρώτη φορά στα χρονικά προορίζεται να αγγίξει το 100%. Η δε διασύνδεση των δύο χωρών είναι καταλυτική, με βάση το ότι γαλλικές τράπεζες διακρατούν ιταλικά ομόλογα ύψους 286 δισ. ευρώ.

Στο κάδρο και η Γερμανία

Αλλά δεν πρόκειται για πρόβλημα αποκλειστικά του Νότου. Κατά μία έννοια, μάλιστα, τα προειδοποιητικά σήματα κινδύνου ήρθαν από την "καρδιά" της Ευρωζώνης. Η Γερμανία, έπειτα από "ανεξήγητο" φρενάρισμα στο τρίτο τρίμηνο, παρουσιάζει πλέον τον χαμηλότερο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ εδώ και έξι χρόνια. Η νέα εκτίμηση για το 2019 διαμορφώνεται στο 1%, ποσοστό υποδιπλάσιο αυτού της προηγούμενης πρόβλεψης.

Προηγήθηκε η υποχώρηση του μεταποιητικού δείκτη PMI της Markit για έκτο κατά σειρά μήνα τον Ιανουάριο στις 50,5 μονάδες (από 51,4 μονάδες τον Δεκέμβριο), ήτοι στο όριο της ύφεσης και στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2014.

Υπό πίεση οι εξαγωγές

Σε μεγάλο βαθμό, τα προβλήματα έχουν μιαν άμεση εξήγηση: τον επαπειλούμενο εμπορικό πόλεμο. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόφσκις, "οι εντάσεις στο διεθνές εμπόριο και η επιβράδυνση στις αναδυόμενες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, πρόκειται να επιδράσουν στην οικονομία χωρών που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές – και η Γερμανία είναι προφανώς η μεγαλύτερη εξαγωγική οικονομία της Ε.Ε.".

Στην πραγματικότητα, η Ευρωζώνη έχει περιορισμένο βαθμό ελέγχου σε αυτή την κρίσιμη παράμετρο του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος, στον βαθμό που στη σινοαμερικανική αντιπαράθεση είναι κυρίως θεατής, ευελπιστώντας σε θετική κατάληξη των συνομιλιών που διεξάγονται μέχρι τέλος του μηνός στο πλαίσιο της "εκεχειρίας" Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ.

Σε ό,τι αφορά το παρελθόν έτος, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, η Ευρωζώνη αναπτύχθηκε κατά μόλις 1,8%, ήτοι με τον χαμηλότερο ρυθμό από το 2013 – με τα δύο τελευταία τρίμηνα να καταγράφουν καθήλωση στο 0,2%.

Η σύγκριση με το 2,4% του 2017 είναι αποκαρδιωτική. Όπως, άλλωστε, και αυτή με τις ΗΠΑ, που κατέγραψαν ρυθμό ανάπτυξης περί το 3% και διατηρούν την ανεργία στο 4% (έναντι 7,9% της Ευρωζώνης).

Υπάρχουν νομισματικά εργαλεία;

Ήδη ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, έχει προειδοποιήσει για την επιδείνωση του οικονομικού κλίματος. Όμως αυτός του οποίου οι "χρησμοί" έχουν το αντικειμενικά μεγαλύτερο βάρος είναι ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι. Και η δήλωσή του την προηγούμενη εβδομάδα ενώπιον των ευρωβουλευτών ότι, "αν τα πράγματα πάνε πολύ άσχημα, μπορούμε πάντα να χρησιμοποιήσουμε κάποια από τα εργαλεία μας", ήταν όσο ηχηρή μπορεί να είναι η μετρημένη τοποθέτηση ενός κεντρικού τραπεζίτη.

Το ζήτημα, όμως, είναι ότι οι σχεδιασμοί της Φρανκφούρτης και ο οικονομικός κύκλος βρίσκονται σε απόκλιση, εφόσον η επιβράδυνση συμπίπτει με τη διακοπή, από την Πρωτοχρονιά και εξής, της "ποσοτικής χαλάρωσης" της ΕΚΤ, συνολικού ύψους 2,6 τρισ. ευρώ, η οποία και ευθύνεται κατεξοχήν για το θετικά μεγέθη της προηγούμενης περιόδου.

Αποτελεί ανοιχτό ερώτημα το πότε και αν θα ακολουθήσουν τα λογικώς επόμενα βήματα, της μη επανεπένδυσης στους τίτλους που θα λήγουν και της αύξησης των επιτοκίων. Πόσω μάλλον το αν η ΕΚΤ θα ανανεώσει τα δάνεια τετραετούς διάρκειας με ενίοτε αρνητικά επιτόκια προς τις τράπεζες (T-LTROs) και τα οποία λήγουν το 2020 και 2021.

Σε κάθε περίπτωση, ο εν αποδρομή Ντράγκι, που στα τέλη του έτους θα παραδώσει τα ηνία, δεν είναι πια εκείνος που μπορεί να κατευνάσει τα πνεύματα με μια δήλωση του τύπου "θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί" του 2012. Το πολιτικό κλίμα στον ευρωπαϊκό Βορρά, και δη στην καθοριστική για τους συσχετισμούς στη διοίκηση της ΕΚΤ Γερμανία, είναι απαγορευτικό για μια επιστροφή στην επεκτατική νομισματική πολιτική – και αυτό οι αγορές το γνωρίζουν.

Επιμονή στη λιτότητα

Όμως ούτε και το έτερο εργαλείο της δημοσιονομικής πολιτικής είναι διαθέσιμο, εφόσον η επιμονή στις πολιτικές λιτότητας δεν κάμπτεται από τη νέα συγκυρία.

Ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, προγραμματίζει περικοπές ύψους 25 δισ. ευρώ προκειμένου να έχει ισοσκελισμένο Προϋπολογισμό – στόχος που πλέον αποτελεί τα άγια των αγίων. Οι δοκιμασίες της Ιταλίας αντιμετωπίζονται αφ' υψηλού ως "αυτοτραυματισμός" λόγω της ανευθυνότητας των ιθυνόντων της Ρώμης, ενώ η Γερμανία έχει επιτύχει σχεδόν πλήρη απασχόληση και, συνεπώς, δεν χρειάζεται να αλλάξει γραμμή πλεύσης.

Στην πραγματικότητα, όμως, η κατάσταση της Γερμανίας διαφέρει από την ιταλική πολύ λιγότερο από όσο νομίζεται, εφόσον η δημοσιονομική "υγεία" εξασφαλίζεται με περικοπή των επενδύσεων (με αποτελέσματα ήδη ορατά στην κατάσταση των υποδομών), την ίδια ώρα που η γήρανση του πληθυσμού μεγαλώνει διαρκώς τις μη παραγωγικές δαπάνες.

Οι πολιτικοί συσχετισμοί επιδεινώνουν το πρόβλημα, καθώς στον "μεγάλο συνασπισμό" του Βερολίνου οι Χριστιανοδημοκράτες ωθούν προς την κατεύθυνση της μείωσης των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες προς την αύξηση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή, με αποτέλεσμα την παράλυση.

Το ρίσκο της "άτακτης εξόδου"

Στο πεδίο του Brexit, η άκαρπη απόπειρα της Βρετανίδας πρωθυπουργού να επαναδιαπραγματευτεί με τους κοινοτικούς ιθύνοντες την εβδομάδα αυτή, ιδίως σε ό,τι αφορά τη δικλίδα ασφαλείας (backstop) στο ιρλανδικό σύνορο, καταδεικνύει τις ευθύνες των "27".

Σε μια συγκυρία κατά την οποία το κόμμα των Συντηρητικών επανευρίσκει, όπως έδειξαν οι τελευταίες κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες, τη χαμένη του εσωτερική ενότητα, αλλά και την απήχησή του, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, στο βρετανικό εκλογικό σώμα, ενώ οι Εργατικοί εμφανίζονται πρόθυμοι να συνεργαστούν με την Ντάουνινγκ Στριτ, ώστε να αποφευχθεί το "άτακτο Brexit", η ευρωπαϊκή πλευρά εξακολουθεί να μένει επί της ουσίας ανυποχώρητη στο ζήτημα του backstop, το οποίο κατεξοχήν παρεμποδίζει την επίτευξη συμφωνίας.

Πρόκειται για τη ριψοκίνδυνη επιλογή να υποχρεωθεί η Βρετανία σε προκαταβολικές υποχωρήσεις ως προς τη μελλοντική σχέση των δύο πλευρών (παραμονή σε τελωνειακή ένωση), μολονότι αυτή η διαπραγμάτευση διαχωρίστηκε πλήρως, με επιμονή των "27", από την προκείμενη "συμφωνία διαζυγίου".

Ενώ πλησιάζει η "ώρα μηδέν" της 29ης Μαρτίου, η συνειδητοποίηση του ότι η Γερμανία ενδέχεται να πληγεί περισσότερο από τη Βρετανία σε περίπτωση "σκληρού Brexit" (λ.χ. με την απώλεια 250.000 εξαγωγών αυτοκινήτων) οδηγεί φορείς όπως το ινστιτούτο IFO σε καταγγελία των "ιδεολόγων" του μη διαχωρισμού των "τεσσάρων ελευθεριών" και σε υπεράσπιση μιας πιο "ευέλικτης" επιλογής πολλαπλών ομόκεντρων κύκλων στην Ε.Ε., ενώ οι χαμηλοί τόνοι που τηρεί προσωπικά η Άνγκελα Μέρκελ προοιωνίζονται πυροσβεστική παρέμβαση της καγκελαρίου την τελευταία στιγμή.

Οι πολιτικές επιπτώσεις εν όψει ευρωεκλογών

Ζητούνται τολμηρά βήματα προς τα εμπρός και πανευρωπαϊκές συναινέσεις. Αντ' αυτού, την ώρα που η Ευρωζώνη απειλείται με το τρίτο οικονομικό σοκ της τελευταίας δεκαετίας, το πολιτικό περιβάλλον παραπέμπει σε εθνικές αναδιπλώσεις, ρητορικούς πολέμους και οξυμένους ανταγωνισμούς.

Ο δεξιός λαϊκισμός ευρωσκεπτικιστικών αποχρώσεων προβάλλει ως η αναδυόμενη πολιτική δύναμη της γηραιάς ηπείρου – και η διαφαινόμενη δυσπραγία οπωσδήποτε δεν ψαλιδίζει τις εκλογικές προοπτικές του στις ευρωεκλογές του Μαρτίου. Αν δυνάμεις όπως ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, η συγκυβερνώσα Λέγκα της Ιταλίας, οι Σουηδοί Δημοκράτες ή το ισπανικό VOX υπερβούν τις διαιρέσεις τους και καταλάβουν αθροιστικά περισσότερο από το ένα τρίτο των εδρών του Ευρωκοινοβουλίου, ο δρόμος για την επιβολή πολιτικών κυρώσεων όπως αυτές που έχει δρομολογήσει η Κομισιόν εναντίον των αυταρχικών και ξενοφοβικών κυβερνήσεων της Ουγγαρίας και της Πολωνίας θα έχει κλείσει.

Ο δεξιός λαϊκισμός θα έχει επίσης τη δυνατότητα να αποτελεί μια ισχυρή μειοψηφία που θα φέρει προσκόμματα στην υιοθέτηση του επόμενου πολυετούς Προϋπολογισμού, την έγκριση εμπορικών συμφωνιών, ακόμα και την ανάδειξη των νέων κοινοτικών οργάνων, για τα οποία ο μέχρι τώρα ευρωπαϊκός "μεγάλος συνασπισμός" ΕΛΚ και Σοσιαλιστών-Δημοκρατών μπορεί να μην είναι πια επαρκής.

Δύο ή τρία μέλη της επόμενης Κομισιόν θα μπορούσαν κάλλιστα να προέλθουν από αυτόν τον χώρο, ενώ οι ευρωπαϊκές του επιδόσεις σίγουρα θα ενισχύσουν τις αντίστοιχες προσπάθειες στις αναμετρήσεις που πρόκειται να διεξαχθούν σε εθνικό επίπεδο.

Το πρωτοφανές διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας, που προκάλεσε η ανοιχτή στήριξη των ιταλικών "Πέντε Αστέρων" στο γαλλικό κίνημα των "κίτρινων γιλέκων", ενδεχομένως είναι μια εικόνα από το ευρύτερο ευρωπαϊκό μέλλον...

Δυσμενές περιβάλλον για την ελληνική ανάκαμψη

Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της οποίας τα δεδομένα αναβαθμίστηκαν ελαφρά κατά τις χειμερινές προβλέψεις της Κομισιόν (ανάπτυξη 2% το 2018, 2,2% το 2019 και 2,3% το 2020). Ωστόσο, η συνολικά δυσμενής εικόνα της Ευρωζώνης αναδεικνύει τα "κοντά ποδάρια" του υποτιθέμενου ελληνικού success story.

Άλλωστε, η επιβράδυνση στις χώρες οι οποίες αποτελούν τους κύριους προορισμούς της ελληνικής εξαγωγικής δραστηριότητας, αλλά και τους τροφοδότες της τουριστικής βιομηχανίας, είναι αρνητικός οιωνός για τις προσπάθειες ανάκαμψης της χώρας – χωρίς καν να βάλει κανείς στον λογαριασμό πιθανούς εισαγόμενους κραδασμούς στο μέτωπο του χρέους, εν μέσω επιδιωκόμενης εξόδου στις αγορές.

Πόσω μάλλον που και η προσέλκυση επενδύσεων χωλαίνει για λόγους και ενδογενείς (βλ. υστέρηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων). Χαρακτηριστική ήταν και η συζήτηση στο EWG της περασμένης εβδομάδας επί της 2ης μετα-μνημονιακής αξιολόγησης: ανησυχία για τις τράπεζες (όσο δεν προκύπτει ο "διάδοχος" του νόμου Κατσέλη), εκκρεμότητα 16 προαπαιτουμένων (Εγνατία, δαπάνες υγείας, στελέχωση της ΑΑΔΕ κ.λπ.), διαφωνίες, κυρίως γερμανικές, ως προς τον ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου, μεγαλύτερη του αναμενομένου αύξηση του κατώτατου μισθού, πιθανός δημοσιονομικός εκτροχιασμός από τα αναδρομικά λόγω δικαστικών αποφάσεων κ.λπ.

Του Κώστα Ράπτη, Capital

20 χρόνια ευρώ: "Success story", ή εφιάλτης; Μεγάλη κερδισμένη η Γερμανία

euro xartis

Αντί να ενώσει τους Ευρωπαίους, το ευρώ αποτελεί συχνά αφορμή εντάσεων και διενέξεων. Ήταν τελικά η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος «μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις του 20ού αιώνα», όπως έλεγε ο Χέλμουτ Κολ;

Σε 11 από τις τότε 15 χώρες-μέλη της Ευρωζώνης το ευρώ εισήχθη την 1η Ιανουαρίου του 1999, όπως αναφέρει η Deutsche Welle, ως επίσημο μέσο πληρωμής.

Αρχικά σε ηλεκτρονική μορφή και τρία χρόνια αργότερα με τη μορφή χαρτονομισμάτων και κερμάτων. Ένα χρόνο νωρίτερα, το 1998, ο τότε καγκελάριος Χέλμουτ Κολ έκανε λόγο στη βουλή για «μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις του 20ου αιώνα».

Η Γερμανία είναι ο μεγάλος κερδισμένος από την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος και την ενιαία αγορά. Σχεδόν το 40% των γερμανικών εξαγωγών προορίζονται για χώρες-μέλη της Ευρωζώνης, χωρίς να προκύπτει κόστος για συνάλλαγμα και ασφάλιστρα διακυμάνσεων της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Την Πρωτοχρονιά του 2002 χαρτονομίσματα και κέρματα του ευρώ κυκλοφόρησαν σε 12 χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Δεν είχαν κοπάσει ακόμα οι εορτασμοί και τα πυροτεχνήματα όταν μπροστά στις τράπεζες άρχισαν να δημιουργούνται ουρές κόσμου που ήθελαν να πιάσουν στα χέρια τους τα πρώτα ευρώ για τα οποία τόσα είχαν ακούσει.

Δύσπιστοι έναντι του ευρώ ακόμα και Γερμανοί

Όμως η ευφορία των πρώτων ετών εξανεμίστηκε το αργότερο με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008 και την κρίση χρέους σε αρκετές χώρες της Ευρωζώνης. Σε πρόσφατη σφυγμομέτρηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 70% των Γερμανών απαντά ότι το ευρώ ωφελεί τη Γερμανία. Μόλις ένα χρόνο νωρίτερα το ποσοστό έφθανε το 76%.

20 χρόνια μετά την εισαγωγή του το ευρώ είναι σήμερα το επίσημο μέσο συναλλαγής σε 19 ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ η Ευρωζώνη θα πρέπει σύντομα να διευρυνθεί: «Το ευρώ σχεδιάστηκε για να γίνει το ενιαίο νόμισμα ολόκληρης της Ευρώπης», έλεγε το φθινόπωρο του 2017 ο Λουξεμβουργιανός πολιτικός.

Είναι γεγονός ότι οι χώρες της ΕΕ έχουν δεσμευθεί να εισάγουν το ευρώ όταν θα πληρούν τις προϋποθέσεις, όπως χαμηλός πληθωρισμός και υγιή δημοσιονομικά. Ενδιαφέρον για υιοθέτηση του ευρώ έχουν εκδηλώσει η Βουλγαρία και η Κροατία.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Νομισματικών Υποθέσεων Βάλντις Ντομπρόφσκις προειδοποιεί ωστόσο ότι με αφορμή την οικονομική κρίση θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι νέες χώρες-μέλη θα είναι επιτυχημένες οικονομικά μέσα στην Ευρωζώνη.

Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν Κλοντ Τρισέ θεωρεί το ευρώ μια ιστορία επιτυχίας: «Πετύχαμε να κάνουμε το ευρώ αμέσως μετά την εισαγωγή του το δεύτερο σε ισχύ νόμισμα του κόσμου». Το μήνυμα του πρώην επικεφαλής της Ευρωτράπεζας προς την ΕΕ και την ΕΚΤ είναι σαφές: «Να προχωρήσει το συντομότερο η Οικονομική και Νομισματική Ένωση στην Ευρώπη».

iefimerida